Matbaa ne zaman icat edildi kim icat etti ilk nerede kullanıldı

matbaa Johann Gutenberg tarafından icat edilmiştir. Gutenberg tek tek m.etal harflerle yüksek baskı tekniğini geliştirmiş. Gutenberg’in bu buluşundan sonra matbaacılık yaygın ve hızlı gelişen bir sektör olmuştur. Matbaanın ilk kez kullanılması Uzakdoğu’da başlamıştır. Bilinen ilk baskı VIII. yy’da Japonya’da yapılmıştır. İmparatoriçe Shotoko Budizm’in kutsal metinlerini Sanskrit dilinde Çin alfabesiyle bastırmıştır.

İlk kez tek tek harfler dökerek baskı yapmayı Pi Sheng (960-1297) adında bir Çinli denemiştir. Pi Sheng porselenden harfler kullanarak matbaanın gelişimine hız kazandırmıştır. Ancak çok harfli Çin alfabesinde tek tek harfler kullanarak baskı yapma nedeni hala anlaşılamamıştır. Matbaa Çinlilerden Uygurlara geçmişlerdir. Uygurların IX. yy’dan itibaren baskı yaptığı bilinmektedir. (Tun-Huang mağarasındaki buluntular.)

Avrupa’da matbaacılık özellikle XV. yy’da gelişme göstermiştir. Avrupa’da matbaacılığın üssü Hollanda olmuştur. Burada ki basım tekniği tahta kalıplarla yapılmaktadır. Hattatlarca yazılan tahta kalıplar. Hakkaklarca kazınmaktadır. Kalıplar bu yönetemle üretilmektedir. Harlem kentinde ilk kez tek tek harflerle baskı denemelerini 1430 yılında Lourens Janszoon Coster’in yaptığı sanılmaktadır

Johann Gutenberg ise çırağı Fust ile birlikte Mainz şehrinde m.etal harflerle basım tekniğini uygulamıştır. Gutenberg bu çaılşmalara bilgi ve birikimlerini, Fust ise sermayesini katmıştır. İlk çalışmaları olan 42 satırlık İncil’i 1455 yılında basmışlardır. Fust ve Gutenberg işlerin yolunda gitmemesi neticesinde ortaklıklarına son vermiştir. 1462’de Nassau başpsikoposunun askerleri Mainz şehrine saldırdı. Kaçan basımcılar Avrupa’nın her yanına dağıldı.


1400'lerde kitaplar ya doğrudan alle yazılır ya da her sayfa için elle oyularak ayrı ayrı hazırlanan tahta bloglara bastırılırdı. 1447 yılında Almanya'da yaşayan Johannes Gutenberg bu kuralı değiştirdi ve modern matbaanın temelini atan bir buluş yaptı. Her harf için ayrı kalıplar hazırlayan Gutenberg, bu kalıplara erimiş m.etall dökerek harflerin çok sayıda m.etall örneklerini çıkardı. Böylece basımcı m.etal harflerle dizgi yapabiliyor ve harfleri basımdan sonra saklayarak yeniden kullanabiliyordu.Gutenberg'in Avrupa'da öncüsü olduğu bu tip basım tekniği, yüzyıllar öncesinde Çin ve Kore'de tahtadan tahtadan yapılan ayrık harflere uygulandıysada yaygınlaşamamıştı. Gutenberg, matbaa kurmak için 1955'de Alman tüccar Johannes Fust ile ortaklık kurdu.Gutenberg matbaası ilk olarak, "Kırk iki satılrı incili" denen yapıttan 180 adet baskı yaptı. (bu incilin günümüze gelen bir kaç örneği vardır ve paha biçilemez değerdedir.) Ancak Gutenberg bu ilk kurduğu işten kaynaklı borçlarını ödeyemeyerek iflas etti.2.Ticari girişiminde dilbilgii kitabı,bir sözlük ve başka bazı kitaplar bastı.1468 yılında hayata veda eden Gutenberg yaşamın yoksulluk içinde geçirdi. Ancak icadının Avrupa'da etkisi büyük oldu.Almanya'da basılı kitapların yayılması, özellikler Martin Luther'in İncil'i anlaşılır biçimde tercüme etmesi, yazım dilinde bir standart oluşması ve okuma yazma oranındaki ciddi yükselişi berberinde getirdi. 1500'lere gelindiğinde Avrupa'daki matbaa sayısı 100'ü basılan kitap sayısı milyonu buldu.Kİtaplara halkın ve aydın kesimin ulaşımının kolaylaşması; bilimsel ilerlemenin ve reformların en önemli etkenlerinden birisidir.